Haaien zoals je ze zelden ziet
De documentaire voelt anders dan alles wat je gewend bent over haaien. Geen Jaws-muziek, geen enge verhalen, maar kalme, nieuwsgierige dieren die in hun element zijn. Ramsey zwemt naast tijgerhaaien, witpuntrifhaaien en zelfs een grote witte haai. Prachtige, verstilde momenten die hun schoonheid laten zien zoals je het zelden ziet.
In onze eigen wateren, de Oosterschelde of Noordzee, kom je helaas zelden of nooit een haai tegen. Ik heb ze hier in ieder geval nog niet gezien. Tijdens reizen naar bijvoorbeeld Baja California en Sipadan had ik meer geluk: daar zwommen de haaien vrij en onverschrokken soms in flinke aantallen om ons heen. De eerste keer dat ik een Hammerhead zag, deed mijn luchtverbuik wel wat toenemen. Die ervaring maakt het extra bijzonder om te zien hoe Ramsey datzelfde respectvolle contact heeft met de grootste soorten ter wereld.
Kritiek – en waarom het volgens mij werkt
Er is ook kritiek. Sommige biologen vinden dat je wilde dieren nooit moet aanraken, en dat onderschrijf ik volledig. Ook zeggen sommigen dat Ramsey haar uiterlijk en social media inzet voor commercieel succes. Persoonlijk vind ik dat onterecht. Ja, ze gebruikt social media en haar uiterlijk, maar laten we wel wezen: het werkt. Ze bereikt miljoenen mensen en zet haaien positief in de schijnwerpers.
En kijk naar de resultaten. In Hawaï geldt sinds 1 januari 2022 een wet die het opzettelijk vangen of doden van haaien verbiedt. Dat soort vooruitgang ontstaat niet vanzelf. Het is mede te danken aan mensen zoals Ramsey die het publiek raken. Wat je ook van haar vindt – of ze nu als wetenschapper meetelt of niet – ze maakt het verschil. Ze heeft impact en heeft de haai opnieuw stevig op de kaart gezet. Als je de risico’s van haar benadering afzet tegen de honderdduizenden haaien die jaarlijks worden afgeslacht, is het verschil enorm – en wat mij betreft verdedigbaar.
De harde realiteit van shark finning en meer…
Want de werkelijkheid is schokkend. HONDERD miljoen haaien worden jaarlijks gedood als bijvangst en daarvan worden tientallen miljoenen haaien gedood voor hun vinnen. Dat zijn gemiddeld 274.000 haaien per dag. Stel je dat eens voor! Vaak worden ze levend teruggegooid in zee, waar ze langzaam sterven. Europa speelt hierin geen onschuldige rol: via Europese havens worden tonnen vinnen naar Azië geëxporteerd. 45 procent van de vinnen die geexporteerd worden naar Azie komt vanuit de EU, met Spanje als aanvoerder van de lijst. Het meest schokkende is nog dat dit voor een groot deel van de haaiensoorten niet verboden is! Zelfs al is het afsnijden van vinnen op zee verboden, de handel in losse vinnen gaat nog altijd door.
Meer dan alleen mooie beelden
Shark Whisperer is meer dan een visueel hoogstandje. Het is een oproep om onze angst voor haaien in te ruilen voor bewondering. Als toppredatoren houden ze het evenwicht in zee in stand, en zonder hen stort dat systeem in. Na twee keer kijken bleef ik achter met twee sterke gevoelens: verwondering over hun schoonheid en woede over hoe we ze behandelen. Ik was al jaren sponsor van onder andere Sea Sheperd, maar weer voelde ik vooral de drang om mijn stem te laten horen, onder water én daarboven.
Haaien verdienen ons respect, niet onze angst. En wie dat zelf wil ervaren, hoeft maar één ding te doen: zet Shark Whisperer op en laat je meevoeren en… Take Action! 
Wat jij kunt doen voor haaien
- Zeg nee tegen haaienvinnensoep
Klinkt logisch, maar het gebeurt nog steeds: in sommige Aziatische restaurants in Nederland en België staat het op de kaart. Vraag ernaar en maak duidelijk dat je het niet eet.
- Let op wat je koopt
Vermijd producten met haaienolie (squalene), haaienvlees of supplementen met haaienkraakbeen. Vaak komt dit uit niet-duurzame vangst.
- Gebruik je stem
Teken petities zoals Stop Finning EU en steun organisaties die zich inzetten voor haaienbescherming. Hoe meer publieke druk, hoe sneller wetgeving verandert.
- Spreek je uit in je netwerk
Vertel je duikbuddy’s, vrienden en familie wat shark finning is en waarom het zo schadelijk is. Mensen beseffen vaak niet hoe groot het probleem is.
- Duik en reis duurzaam
Kies bij reizen voor duikscholen en reisorganisaties die verantwoord omgaan met dieren en het milieu. haaien – zonder voeren en met respect voor hun leefgebied.