Ontdek Kroatië

‘Duiken in Europa? Koud, slecht zicht en weinig te zien. Ik ga liever naar een warmer oord zoals Bonaire of de Filipijnen.’ Een uitspraak die we allemaal wel eens gehoord hebben. Dat de Filipijnen en Bonaire warmere bestemmingen zijn, klopt. Maar de andere beweringen kloppen niet. Naast Malta, Cyprus en Schotland hebben we inmiddels ook twee keer een week mogen duiken in Kroatië — en dat heeft onze kijk op Europees duiken definitief veranderd.

Met de auto naar Istrië

Een groot voordeel van Kroatië is de bereikbaarheid met de auto. Zo kun je veel eigen materiaal meenemen, wat het duiken comfortabeler maakt. Wij kozen ervoor om aan het einde van het seizoen af te reizen naar Stranići, een pittoresk plaatsje op het schiereiland Istrië. Met z’n vieren vertrokken we in een Volkswagen Transporter: comfortabel, veel ruimte voor duikmateriaal en vier chauffeurs waardoor de reis ontspannen verliep.

In de maand voorafgaand aan de trip hebben we goed uitgezocht welke papieren, tolvignetten en tunnels we onderweg zouden tegenkomen. Dat loont: een goede voorbereiding zorgt voor een soepele reis. Je rijdt door vier landen, elk met een eigen tolsysteem. Een leuk detail is dat je in de tunnel tussen Oostenrijk en Slovenië heen tol betaalt aan Oostenrijk en terug aan Slovenië.

We besloten de reis in twee delen te maken. Twee keer acht uur rijden is goed te doen en voorkomt stress. Als tussenstop kozen we Hotel De Pfeffermühle in Ingolstadt. De gemoedelijke sfeer, mooie kamers en een goed restaurant zorgden meteen voor het vakantiegevoel. We maakten deze reis met twaalf duikers; ook de rest van de groep overnachtte in hetzelfde hotel, wat een mooie gelegenheid bood om alvast kennis te maken.

De volgende ochtend reden we verder door Oostenrijk en Slovenië richting Istrië. Dankzij de voorbereiding verliep alles soepel; de poortjes bij de tunnels gingen zonder problemen open. In Kroatië werkt de tol met poortjes en creditcardbetaling. Niet veel later kwamen we aan in Stranići, waar we werden opgewacht door Wouter, Tanja en Theo, onze gastvrouw en heren voor de komende week. De hartelijke ontvangst liet meteen zien dat dit een geweldige week zou worden. ’s Avonds aten we in een lokaal restaurant en daarna doken we vroeg ons bed in ter voorbereiding op de eerste duikdag.

Wrakduiken in de Adriatische Zee

Planning voor de week:

Zondag: 2 duiken op de Coriolanus
Maandag: Wrak Hans Schmidt & Banjole (grotduik)
Dinsdag: 2 duiken op de Baron Gautsch
Woensdag: John Gilmore Wrak Varese
Donderdag: Wrak Giuseppe Dezza & Wrak Maona
Vrijdag: Reservedag
Zaterdag: Terugreis

De wind viel deze week terug tot 4 tot 8 knopen, waardoor de planning vrijwel zeker haalbaar was. Alle wrakken liggen rond de 30 meter diepte, dus enige ervaring is gewenst. Alle duiken maakten we met Nitrox 28% in goed gevulde 15-liter cilinders. We zaten met twaalf duikers op een boot voor maximaal veertien personen. Ruimte genoeg, maar geen live-aboard. Wie wel eens op de Noordzee heeft gedoken kent de drill: op het wrak ligt een boei en na het sein daal je langs de lijn af. Stroming is minimaal, kentering nauwelijks, waardoor de planning overzichtelijk blijft.

De Baron Gautsch: tragisch wrak in de Adriatische Zee

Waar we allemaal naar uitkeken was een duik op de Baron. De verschillende goed bereikbare dekken zijn spookachtig mooi door het invallende licht in de compartimenten. De Baron Gautsch was een passagiersschip van de Oostenrijks‑Hongaarse rederij Österreichischer Lloyd, gebouwd in 1908 in Schotland. Het schip was genoemd naar Baron Paul Baron Gautsch von Frankenthurn, een prominente Oostenrijkse staatsman. Het voer vooral langs de schilderachtige kusten van Istrië en Dalmatië en vervoerde zowel vakantiegangers als burgers en militairen. Op 13 augustus 1914, kort na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, liep het schip vlakbij Rovinj een mijnenveld in dat eerder die maand door de eigen Oostenrijks‑Hongaarse marine was gelegd. Binnen enkele minuten stroomde het water het schip binnen en zonk het. Meer dan 200 mensen kwamen om het leven, waarschijnlijk zelfs ruim 300. Tragisch genoeg was het schip slachtoffer van eigen mijnen, omdat waarschuwingen over het gevaar niet tijdig werden doorgegeven.

Tegenwoordig is de Baron Gautsch een iconische duik locatie. Het wrak ligt op zo’n 35 tot 40 meter diepte bij Rovinj en is een indrukwekkende getuige van de geschiedenis, begroeid met mariene flora en fauna. Voor duikers biedt het een fascinerende, maar ook sobere blik op het verleden en herinnert het aan de tragische gebeurtenissen van die eerste weken van de oorlog.

Banjole: grotduik met bijzondere sfeer

Tussen de wrakduiken door stond ook een duik bij het eiland Banjole op het programma. Deze duik bleek totaal anders dan de rest. Aan de zijkant van het eiland bevindt zich een grot die onder het midden van het eiland doorloopt. Bij de ingang van de grot staat een onderwaterbeeld dat Sint Euphemia voorstelt, de patroonheilige van het nabijgelegen Rovinj. Het beeld vormt een monument en markeert de ingang van de grot. Door de begroeiing en het invallende licht heeft deze plek een bijna mysterieuze uitstraling. Na het passeren van het beeld zwem je de grot binnen. De wanden komen dichterbij en het licht wordt gedempt. Halverwege opent de grot zich en kun je door een gat in het plafond naar boven kijken. Het invallende zonlicht zorgt voor een indrukwekkend effect. Lichtstralen schijnen naar beneden en geven de grot een bijna theatrale sfeer. Langs de wanden was veel klein leven te vinden. Op verschillende plekken troffen we grote nudibranchs aan die mooi afstaken tegen het donkere gesteente. Murenen zijn we tijdens deze duik niet tegengekomen, maar het macro-leven maakte dat ruimschoots goed. Deze duik vormde een perfecte afwisseling met de diepere wrakduiken.

Giuseppe Dezza: indrukwekkend oorlogsschip

Een van de hoogtepunten van de week was zonder twijfel de duik op de Giuseppe Dezza. Dit voormalige Italiaanse oorlogsschip uit de Tweede Wereldoorlog werd later gebruikt als doelschip en uiteindelijk afgezonken. Het wrak ligt diep en maakt meteen indruk door zijn formaat. Tijdens de afdaling verscheen het silhouet langzaam uit het blauw. Eerst de bovenbouw, daarna het dek en uiteindelijk de volledige lengte van het schip. Het wrak ligt grotendeels intact en biedt veel structuur om langs te navigeren. De kanonopstellingen, relingen en openingen geven een goed beeld van de oorspronkelijke functie van het schip. Overal is begroeiing te zien en tussen het staal zit veel klein leven. Door de diepte is het een duik die je goed moet plannen, maar juist dat maakt hem extra bijzonder. Met Nitrox konden we net iets langer blijven en rustig het wrak verkennen. Het zicht was goed genoeg om het gehele silhouet te volgen, wat de duik extra indrukwekkend maakte. De lengte van het schip zorgt ervoor dat je tijdens één duik maar een deel echt goed kunt bekijken. Dat maakt dit wrak interessant om meerdere keren te duiken.

Hans Schmidt: klein maar vol leven

Voor variatie stond ook de Hans Schmidt op het programma. Dit kleinere wrak heeft een totaal andere sfeer dan de grotere schepen en is daardoor een perfecte aanvulling op de week. De Hans Schmidt werd gebouwd in Nederland, in de New Waterway scheepswerf in Schiedam, voor de opdrachtgever NV Van Nievelt, Goudriaan & Co. Scheepvaart Maatschappij. Het schip werd in februari 1920 opgeleverd en kreeg oorspronkelijk de naam Albireo. In 1939 werd het verkocht aan Heinrich Schmidt uit Flensburg en hernoemd tot Hans Schmidt.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog, op 24 januari 1943, raakte het schip een mijn bij Pula in de Adriatische Zee. Door de explosie brak het schip in tweeën en zonk snel naar de bodem. Tegenwoordig liggen de twee delen van het wrak zo’n 10 tot 20 meter uit elkaar, rechtop op de zeebodem, met de romp en staalstructuur grotendeels intact. Historisch interessant is bijvoorbeeld het type anker dat nog steeds te zien is, een zeldzaam stuk maritieme geschiedenis. Tijdens de afdaling werd meteen duidelijk dat het wrak rijk begroeid is. Sponzen, hydroïden en kleine organismen bedekken grote delen van het staal, waardoor macro-liefhebbers volop aan hun trekken komen. Op verschillende plekken troffen we grote nudibranchs aan die mooi afstaken tegen de begroeiing. Kleine vissen verscholen zich in openingen en tussen de constructie. Het compacte formaat van het wrak maakt het overzichtelijk en goed te verkennen tijdens één duik.

De Hans Schmidt is misschien minder imposant qua formaat, maar juist door de combinatie van historische waarde, structuur, begroeiing en leven is deze duik bijzonder. Het wrak ligt op zo’n 35 tot 43 meter diepte en biedt een unieke ervaring: twee wrakdelen, vol leven, en een fascinerend kijkje in de maritieme geschiedenis van de Adriatische Zee.

Meer dan alleen duiken

Ook het gebied rond Istrië is de moeite waard. Naast duiken biedt het een schat aan cultuur en historie, perfect voor wie na een dag onder water wil genieten van het land boven water. Historische plaatsen als Poreč, Pula en Vrsar zijn zeker een bezoek waard, maar wij kozen deze keer voor de kustplaats Rovinj. Dit plaatsje ademt historie en charme. Wie houdt van kleine, idyllische straatjes met lokale winkeltjes moet zeker de wandeling maken naar de Sint-Eufemiakerk, die op het hoogste punt van de oude stad staat, op de heuvel Mons Rubineus. Het uitzicht vanaf de kerk over de stad en de Adriatische Zee maakt de wandeling extra bijzonder.

Sveti Lovreč – ook bezochten wij dit pittoresk middeleeuws stadje op een heuvel, omringd door olijfbomen en wijngaarden. De stadsmuren, torens en smalle straatjes ademen geschiedenis. Bij de hoofdpoort valt meteen de typische Venetiaanse leeuw op, een herinnering aan vroegere heerschappij. Op het centrale plein vind je de oude kerk en loggia, ideaal om even te zitten, rond te slenteren en te genieten van de rustige sfeer. Het is geen drukke toeristenplek, maar juist die authentieke, tijdloze uitstraling maakt het bijzonder.

Tijdens onze korte roadtrip ontdekten we Dvigrad, een intrigerende verlaten middeleeuwse stad in het hart van Istrië. De naam betekent letterlijk “twee steden”, omdat hier ooit twee nederzettingen – Moncastello en Parentino – naast elkaar lagen en later samensmolten tot één ommuurde stad. Dvigrad was in de middeleeuwen een belangrijk handelscentrum met wel meer dan duizend inwoners. Door plagen zoals de pest en malaria, gecombineerd met oorlogen en economische neergang, verlieten de meeste bewoners de stad al in de 17e eeuw. Tegen 1714 was het volledig verlaten, waardoor het nooit door vijanden verwoest is maar langzaam door de natuur is overgenomen. Tegenwoordig loop je tussen de overblijfselen van muren, torens, poorten en meer dan 200 structuren inclusief de ruïne van de St. Sophia-kerk. Dit zorgt voor een bijna sprookjesachtige, mysterieuze sfeer het lijkt alsof de tijd er stil is blijven staan.

Praktische duikinformatie – Istrië

Voor wie een trip naar Istrië plant, dit zijn de praktische duikdetails:

Periode: mei – oktober.
Watertemperatuur: 19°C (droogpak aanbevolen)
Zicht: tot circa 15 meter
Duikprofiel: wrakken rond 30 meter diepte
Aanbevolen configuratie: 15 liter cilinder, Nitrox ±28%
Vereisten: Minimaal AOWD/2* of gelijkwaardig, 50 gelogde duiken, Nitrox‑brevet aanbevolen, geldige medische keuring.

Conclusie

Afwisseling maakte de week geslaagd: grote en kleinere wrakken, grotduik, goed zicht, rustige omstandigheden en een ervaren groep. DiveActivity legt nadruk op kwaliteit boven kwantiteit: rustig duiken, goede briefings en tijd om echt van de locaties te genieten. Of het nu de Giuseppe Dezza, Baron Gautsch, Hans Schmidt of de grot bij Banjole was, elke duik had zijn eigen karakter. In oktober bleek de Adriatische Zee uitstekend: aangename temperaturen, goed zicht en relatief rustige duiklocaties. Met historische wrakken en bijzondere duiken was het een week om niet snel te vergeten.

Verblijf

Tijdens onze week in Kroatië logeerden we bij Wouter, Tanja en Theo van Wrakduiken Kroatië. Hun luxe villa’s waren een gezellig onderkomen en de inwendige mens werd tijdens die week prima verzorgd. Het Duikcentrum Adriatic Diving Center van Adam en Katarzyna Słociński, waar Wrakduiken Kroatië mee samenwerkt, is professioneel en compleet ingericht. Mede dankzij hen maakten we in één week tien prachtige duiken, waarbij plezier en veiligheid duidelijk voorop stonden.

Duiken in Europa? Koud, slecht zicht en weinig te zien? Na deze week weten wij wel beter.