Barracuda’s
Overdag hangen de barracuda’s boven het rif in het open water, soms zie je enorme groepen. Het zijn geen echte nachtjagers, maar jagen óók ‘s nachts. Op St. Eustatius doen ze dat zeker. Als er duikers zijn, vinden ze dat ook zeer interessant. Ze zijn niet bang van de duikers, integendeel, het liefst maken ze gebruik van het licht van je lampen. Ik werd nog gewaarschuwd voordat de nachtduik begon en toch kreeg ik flinke schrik toen ik ineens een rij vlijmscherpe tanden zag vlak bij mijn hand, waarmee ik de camera vast hield. Gelukkig kwam ik weer boven met alle tien vingers. En met foto’s van barracudatanden, waar een tandarts jaloers op zou zijn.
Engelhaai of zee-engel
Engelhaaien zijn grotendeels nachtactief en een meester in hinderlaag want overdag rusten ze, begraven in het zand. ’s Nachts jagen ze actief vanuit deze camouflagepositie op kleine vissen en ongewervelden, met een verrassend snelle aanval. Ze gebruiken hun platte lichaam en vleugelachtige vinnen om bijna onzichtbaar op de zeebodem te wachten. Ze kunnen wel twee meter lang worden en tachtig kilo wegen. De dieren voeden zich door over de bodem te zoeken naar eten. Ze kunnen wel twintig jaar oud worden. Helaas zijn ze in de Europa bijna verdwenen, ze zijn zeldzaam geworden of uitgestorven en in de Middellandse zee ook al zeer bedreigd. Ze zijn nog te bewonderen bij Lanzarote.
Haaien
Epaulettehaai, bamboehaai, Caribische rifhaai en zebrahaaien.
De meeste haaien moeten altijd zwemmen om te ademen. Maar andere soorten zie je gewoon op het zand liggen overdag of half verscholen in grotten, ik hoor ze ‘snurken’. De Caribische rifhaai en de wittip rifhaaien zijn allemaal nachtactief.
De epaulettehaai, net als de bamboehaai, is ook nachtactief en deze komt vaak voor in ondiep water op koraalriffen of in getijdenpoelen. Net als andere haaien zorgen vrouwelijke epaulettehaaien niet voor hun jongen. Ze zijn nachtactief (nocturnaal) aan het jagen en rusten overdag, vaak half begraven in het zand. De haaien ruiken hun prooi, maar ook voelen ze het elektrische veld.
Zebrahaaien voeden zich voornamelijk met weekdieren en schaaldieren, maar ook met kleine vissen. Hun lange, gestroomlijnde lichaam stelt hen in staat zich in smalle grotten en spleten te wurmen om voedsel te vinden. In Oman zie je ze veel, vooral in het noorden bij Musandam. Daar komen weinig duikers, dat heeft als voordeel dat ze gewoon blijven liggen of, nog mooier, een rondje om je heen draaien, alsof ze nieuwsgierig zijn.
Beerkreeft
De beerkreeft heeft het lichaam en de pootjes van een kreeft of langoest, maar het heeft geen scharen en ook geen lange antennes zoals de langoest die heeft. In plaats daarvan heeft het vierkante platen, als een bulldozer, maar dan klein, totaal veertig centimeter. Ook in het Engels heet dit dier de Slipper lobster. De naam is fout in alle talen, het is geen echte kreeft, het is meer verwant aan de langoesten, maar het heeft toch de naam van de kreeft. De beerkreeft leeft op zand- en rotsbodems, in ondiepe kustwateren maar ook tot wel honderd meter diep. Ze kunnen knalrood zijn, maar ook saai van kleur, beige-bruin. Overdag zit de beerkreeft altijd verstopt, maar met nachtduiken heb ik ze in alle wateren gevonden zoals in de Middellandse zee, Azoren, Curaçao en in Maleisië.
Inktvissen
Flamboyante inktvis
De Flamboyant cuttlefish is, net als de andere inktvissen, nachtactief. Maar ik heb ze alleen overdag gezien! Het kleine inktvisje komt voor in de tropische wateren van Indonesië, Filipijnen, zoals Sabang Beach. Het is opvallend van kleur, loopt vaak op zijn pootjes, kortom, een prachtig diertje! De Aacarosepion pfefferi (maximaal 6 tot 8 centimeter) uit de Indo-Pacifische regio, is bekend om zijn opvallende, snel veranderende kleurenpatronen en unieke giftigheid. Deze ‘frutsels’ weten gewoon dat ze giftig zijn en lopen parmantig over de zeebodem in plaats van te zwemmen en vertonen felle waarschuwingskleuren (rood, geel en wit) bij gevaar. Net als de grote sepia’s in Nederland hebben ze twee lange armen om prooi te vangen en, ook belangrijk, voor de paring. Ze maken een legsel van ronde eieren, vaak in een lege kokosnoot, maar zonder inkt, dat nou net weer niet…
Dwerginktvis, Sepiola
De sepiola kan je in Nederland vinden in de Oosterschelde maar vooral in de Grevelingen. Eigenlijk is de Nederlandse naam dwerginktvis. Ook dit zijn nachtjagers, overdag zitten ze vaak verstopt in het zand en ‘s nachts jagen ze op garnalen. In juni is de paartijd, dan zijn ze het meest actief. Op de foto’s zitten de sepiola’s in een treintje achter elkaar aan, ik betwijfel of dat nut heeft… Van de kleine sepiola heb ik eens leuke foto’s kunnen maken overdag, dat was bijzonder. Aan het einde van de duik, vlak voor de trap bij de Bergse Diepsluis was een sepiolaatje, helemaal niet bang, ze was aan het zonnebaden. Tegen alle regels in zwom het niet weg en kon ik leuke foto’s maken in het daglicht. Bijzonder voor een nachtactief dier.
Blauw geringde octopus
Dit kleine diertje is alleen in de tropen te vinden, in de Indische oceaan. Ik heb ze bij Cebu en Negros gezien, maar zo makkelijk zijn ze niet te vinden. Een goede gids is een voorwaarde, ze zijn klein (maximaal tien centimer groot) en passen zich ook in het donker aan en vallen niet op in hun omgeving. Eenmaal gevangen in het licht van de lampen gaat het zich opwinden en zie je de prachtige blauwe ringen. Je zou het bijna aaien, zo mooi en elegant, maar dat kan ik niet aanraden, ze zijn erg mooi, maar dodelijk! Ondanks hun geringe formaat dragen ze krachtig tetrodotoxine bij zich, dat gif is dodelijk voor mensen en er bestaat geen tegengif.
Langoest
Ja, de langoest (of Noorse kreeft) is zeker nachtactief: ze graven tunnels in zandige of modderige zeebodems en komen ’s nachts tevoorschijn om te jagen op kleine schaaldieren en wormen, en ook om te paaien. Terwijl ze overdag veilig schuilen om roofdieren te ontwijken. De langoest heeft een voorkeur voor warmere wateren. Op Curaçao was buiten de baai een richel, waar ze altijd zaten. In het halfdonker, konden ze toch naar buiten kijken!
Haarsterren, Mandster, Basketstar
De Mandster zijn grote zeesterren, die horen bij de brokkelsterren. Ze komen voor in tropisch water en ze zijn veel groter dan de brokkelsterren in de Oosterschelde. De vijf armen kunnen wel zeventig centimeter lang worden en het lichaam zo’n veertien centimeter in doorsnede. De armen vertakken zich weer, zodat het lijkt alsof er heel veel armen zijn. Zo kunnen ze veel plankton eten, zonder er erg veel moeite voor te doen. Ze kunnen wel 35 jaar oud worden en dan zo’n vijf kilo wegen. Er zijn veel soorten brokkelsterren, de meesten leven in diep en koud water. Maar mijn lieveling is toch wel de ‘Basketstar’ in de tropen. Zodra je met de lamp schijnt, reageert de zeester en gaat het alle armen inkrullen. Dus camera klaar, snel foto’s maken en wegwezen! Overdag is het opgerold als een bal, net een bolletje wol, het is een prachtige camouflage, die heel goed werkt.
Koraalduivel
De koraalduivel is tegenwoordig in bijna alle tropische wateren te vinden. De vis jaagt
’s nachts op kleine vissen, garnalen, krabben en nog veel meer. Overdag verschuilt de koraalduivel zich in spleten, onder rotsen of bij koraalformaties. Zoals zoveel dieren zijn ze super slim en zodra ze duikers zien die gaan nachtduiken met hun lampen, komen ze meezwemmen en jagen in het licht van de duikers. Hij probeert deze dan in een hoek te drijven door zijn vinnen uit te spreiden. Hij benadert daarbij zijn prooi uiterst langzaam en voorzichtig. Als deze zeer dichtbij is gekomen, klapt hij de vinnen terug en schiet razendsnel naar voren, om met vooruitgestoken bek de prooi op te happen. Dat geeft mij weer gelegenheid om mooie close-up foto’s te maken van de koraalduivel!
Nautilus
Ook de nautilus, komt iedere nacht honderden meters omhoog uit de diepzee om te foerageren. Dit dier bestaat al meer dan 480 miljoen jaar. Het heeft een uitwendige schelp, die een serie luchtkamers bevat, waarmee het dier zijn drijfvermogen regelt. Het gebruikt hun reukvermogen met het zoeken naar hun eten zoals garnalen, krabben en andere ongewervelden. Die vangt het dier met behulp van de tentakels. Het vrouwtje heeft zevenenveertig paar tentakels; bij het mannetje zijn vier tentakels samengegroeid, die zijn nodig voor de voortplanting. De nautilus komt voor in Zuidoost Azië, onder andere bij de Filipijnen. Tot mijn grote verdriet wordt er actief op gevangen, het is daar een delicatesse, snik… Ik heb ze helaas nooit in het wild gezien, de foto’s zijn gemaakt in Sea Life Scheveningen.
Orange cup coral
Een koraalrif is ’s nachts een heel andere wereld. De koraalpoliepen vangen dan met hun tentakels voedsel, de meeste vissen liggen te slapen en de ‘nachtploeg’ wordt dan juist actief. Garnalen, zee-egels en brokkelsterren gaan nachts op zoek naar voedsel. Een van de mooiste dieren, die in het licht van de lampen opvallen is de Tubastrea coccinea, ook wel aardbeikoraal genoemd. Het is een soort rifkoraal. Het is een zeer geliefd dier, ook makkelijk te fotograferen, het loopt niet weg en heeft geen last van de lampen en flitsers. Het was eerst bij Florida en de Golf van Mexico. Maar nu is wijd verspreid, tot aan de kust van Brazilië. Waarschijnlijk kan dat ook komen door het ‘meeliften’ met het ballastwater van de schepen.
De volgende keer lees je meer over Nachtjagers. Dan zijn nog meer haaien, de roggen en nog veel meer nachtelijke actievelingen aan de beurt.