Mandy legt de onderwaternatuur vast op een bijzondere manier: zij tekent deze. Het boek dat ze schreef gaat over de uitdagingen die je op je pad kunt vinden, terwijl je in of onder water tekent. Moet je kunnen duiken en tekenen? Hoe bescherm je de onderwaterflora en -fauna? Wat heb je nodig aan materialen en vaardigheden? Welke natuurverschijnselen vormen een uitdaging bij deze activiteit? Hoe kun je daar het beste mee omgaan? Welke maatregelen neem je voor je eigen veiligheid en gezondheid? Op deze – en andere – vragen geeft het boek antwoord.
Voor mij is is duiken en snorkelen vanwege de weersomstandigheden in Nederland geen dagelijkse bezigheid. Maar zodra ik mijn hoofd onder water doe, ook in een zwembad, beginnen mijn gelukshormonen hun werk te doen. Ik noem het mijn divers high in plaats van runners high. Als ik uit het water ben na een duik en me heb omgekleed, wil ik eigenlijk direct weer het water in.
Snorkelen in Nieuw Zeeland
Ik begon in 1992 met snorkelen in Kaikoura Nieuw Zeeland. Daar werd ik vergezeld door wilde hectorsdolfijnen. De zee was best ruw en de instructeur had gezegd dat ik met zingen de dolfijnen nieuwsgierig kon maken. Het was rond kerst dus daar lag ik ‘I’m dreaming of a white Christmas’ te zingen door mijn snorkel. Ik weet niet of de dolfijnen het echt mooi vonden, maar het maakte ze blijkbaar wel nieuwsgierig. Mijn vrouw die op de boot was gebleven zag de dolfijnen alleen rondom mij zwemmen en niet rond de rest van de groep. Ik was zo onder de indruk van deze ervaring dat ik de emotie de eerste uren letterlijk geen stem kon geven. Ik kon even niet meer praten. Ik bedacht me dat als je ging duiken dat je dan gecontroleerder en beter kon genieten van het onderwaterleven. We wilden emigreren naar Nieuw Zeeland en als ik duikinstructeur zou worden kon ik hier misschien les gaan geven. Ik ben duikinstructeur geworden. Ik heb ook een paar jaar duikles gegeven volgens de PADI en SSI systemen. Maar gewoon in Nederland, naast mijn full time baan, via het toenmalige Holland Diving. Ik had inmiddels begrepen dat een beroep als duikinstructeur niet zo zaligmakend was als het leek. En ik vond mijn full time baan te leuk om op te geven.
In al die jaren heb ik heel veel mooie duik- en snorkelervaringen gehad. Bijvoorbeeld tijdens twee weken op expeditie in Honduras om walvishaaien te voorzien van een zender en DNA af te nemen. Geen walvishaai gezien! Maar we hebben wel vijftig minuten spontaan gesnorkeld met een groep rough-toothed dolphins. Volgens de bioloog die mee was een zeldzame soort. Later zijn we nog een keer op walvishaai-expeditie geweest in het Ningaloo Reef in Australië. Wederom geen walvishaai gezien. Maar hier hebben we gesnorkeld met zo’n veertig manta’s. Who needs Whalesharks? Een derde, letterlijk van een hele andere orde van grootte, is mijn eerste zeepaardje dat ik na vijftien jaar duiken en snorkelen zag tijdens onze reis in Honduras. Wat zijn het toch een mooie beestjes.
Start van het boek
De reis naar dit boek begon met het vastleggen van wrakken en grotten, in eerste instantie volgens het GUE-concept. Daarom heb ik standaard een notitieblok en potlood mee onder water. Ook als ik snorkel. De zogeheten wetnotes, gelijk ook de naam van mijn website wetnotes.nl. Op een dag ben ik spontaan een paling gaan tekenen, terwijl ik onder water was. En zo is eigenlijk dit hele idee van tekenen onder water ontstaan. Ik merkte dat ik veel meer zag en onthield als ik tekende. Het is overigens wetenschappelijk bewezen dat je door schrijven beter onthoudt. Tekenen is niet beter dan fotograferen of filmen, maar voor mij werkt het wel beter. Elke aandacht voor de onderwaterwereld waarbij je de resultaten deelt met anderen is een bijdrage aan het behoud.
Het mooie van nature journaling is: het is voor iedereen en alle leeftijden. Daarom heb ik in mijn boek de nadruk gelegd op de beschrijving van het snorkelen, omdat dat voor veel meer mensen bereikbaar is dan duiken. Het is voor mensen die gestrest zijn en een bewust moment willen. Het is voor biologen en ecologen zodat ze op deze manier veel meer gaan zien en onthouden. Het is voor kinderen om meer kennis op te doen van de onderwaterwereld. En voor drukke(re) kinderen is het een bezigheid waar ze rustiger van worden.
Voor mij is dit nature journaling niet zomaar een hobby, maar een missie. Ik wil mensen enthousiasmeren om meer aandacht te krijgen voor de onderwaterwereld. Observeren en tekenen geeft een grotere verbinding en dat is hard nodig. Onze planeet bestaat voor zo’n zeventig procent uit water. Dat water zorgt voor vijftig procent van onze zuurstofproductie. Als wij dit laten stikken, verstikken we in feite onszelf. De stemmen van de oceaan zoals David Attenborough en Sylvia Earle hebben niet het eeuwige leven. Wie komt er dan nog op voor dit grote deel van onze wereld? Ik ben en wil geen David of Sylvia worden, maar ik wil dat dit soort iconen niet meer nodig zijn om ons te doen beseffen dat we allemaal medeverantwoordelijk zijn voor de bescherming ervan. En ik ben er heilig van overtuigd dat dit samen kan gaan met andere activiteiten in het water zoals duiken, varen of visserij. Maar dan moeten we er allemaal op een andere manier naar gaan kijken. De mens denkt naar mijn mening te vaak dat de planeet alleen van hem is. Tijdens duikles vroeg ik altijd wat het gevaarlijkste schepsel onder water was. Steevast hoorde ik haai. En dan gaf ik aan dat de film Jaws meer kapot gemaakt had dan ons lief is. En dat het gevaarlijkste schepsel in het water wij zelf zijn. De mens. Homo Sapiens. En dat je ook als duiker een verantwoordelijkheid hebt om schade te voorkomen.
Tekenen om te leren
Ik vind het belangrijk dat je tekent om te leren. Niet andersom. Dus geef jezelf geen druk om een de beste tekening te maken. Je doet het voor jezelf en elk moment dat je even de tijd hebt genomen om bewust te worden van de onderwaterwereld mag je trots en dankbaar zijn. Natuurlijk kan dat wel milieubewust. Ik heb het boek zo geschreven dat veiligheid voor mens en onderwater leven centraal staat. Ik adviseer milieuvriendelijk papier en materialen. Want ook met alleen drijven in of onder water heb je invloed. Maar dat hoeft niet per definitie een schadelijke invloed te zijn.
We moeten samenleven met de onderwaterwereld en dat moet meer aandacht krijgen. Bewegingen als Plastic Soup en Ghost Fishing hebben vaak betrekking op de gevolgen van het niet zorgvuldig omgaan met de water wereld. Deze acties zijn heel belangrijk en onontbeerlijk. Ik probeer een bijdrage te leveren aan de vermindering van de vervuiling en vernietiging van het onderwaterleven. Ik denk dat dat kan door meer mensen kennis te laten maken met de schoonheid van het onderwaterleven. En dat hoeft echt niet altijd in tropische wateren. Ook in onze grachten, sloten en vijvers zijn mooie dingen te zien. In mijn boek geef ik nier ook voorbeelden van. Ik duik al meer dan dertig jaar in de Vinkeveense Plassen. Het heeft me nog nooit verveeld.
Veldtrip
John Muir Laws, een Amerikaanse ecoloog en grondlegger van nature journaling, wil door mijn initiatief meer aandacht vragen voor de onderwaterwereld. We zijn nu plannen aan het maken voor een veldtrip waarbij deelnemers de beginselen van nature journaling krijgen voorgeschoteld. Hierbij wordt tekenen in het water afgewisseld met tekenen op het land. Tot nu toe was er binnen de wereldwijde nature journaling gemeenschap geen aandacht voor dit grote stuk natuur van onze planeet. Daar hopen we samen verandering in te gaan brengen.
Koop En plein aqua
Het boek van Mandy, en Plein aqua nature journaling in en onder water, is te koop in de webshop voor € 20,99 via www.nobshop.org.