Ze heeft lang getwijfeld of ze wel een interview wilde geven. In de duikwereld zitten toch mensen die hun oordeel snel klaar hebben, ondanks het feit dat ze binnen de nultijden is gebleven. Uiteindelijk ging ze overstag, ze wil dat anderen van haar verhaal leren. Waar ze op moeten letten, mocht hen ooit hetzelfde overkomen. Ze zit met haar been omhoog. Het gaat alweer stukken beter, vergeleken met het moment van het ongeval. In augustus 2015 ging Frédèrique samen met haar gezin op vakantie naar de Middellandse Zee. Naar Palamos, vlakbij Lloret de Mar. De eerste duik was een kantduik van 72 minuten naar 14 meter. Een aangename temperatuur, 23 graden op maandagmiddag. De tweede duik op dinsdagochtend was een bootduik, naar de Illes Formigues, een groep van dertien eilanden tussen de steden van Palamos en Palafrugell. Beide duiken zijn geweldig. Mooie gorgonen, veel vis. Een duik van zestig minuten, maximale duikdiepte 21 meter, geeft haar logboek aan.
Op woensdag wordt er niet gedoken, maar gewandeld. Genoeg tijd voor decompressie op de kant dus. Voor de derde duik, twee dagen later (donderdag), stappen ze weer op de boot. Alle weefsels zijn door de lange oppervlakte-interval vrij van stikstof. Duikbestemming: de Els Ullastres, drie onderwaterbergen op minder dan twee mijl van de haven van Llafranc. Met 22 graden is het water aangenaam warm, zeker met een lang natpak. Duikdiepte: 47 meter, totale duiktijd: 40 minuten. Met een cirkelvorming patroon stijgen ze op, grote cirkels om de onderwaterberg heen makend. Genoeg tijd om te decomprimeren, met een extra stop op 10 meter, 6 meter en een veiligheidsstop aan de ankerlijn.
Dof gevoel
Zodra Frédèrique aan boord van het schip klimt en haar set afdoet, voelt ze pijn. ‘Onder mijn borst, onder mijn arm, mijn schouderblad deed zeer,’ vertelt ze. ‘Mijn buddy dacht nog dat ik me vertild had, maar ook mijn benen deden zeer, alsof ze niet van mij waren. Een dof gevoel.’ Haar ervaren buddy aarzelt geen seconde, ze gaat op het schip nog aan de zuurstof. Een half uur lang, op de boeg. Ook krijgt ze drinken. Aan wal wordt ze in de auto gezet en naar de duikschool gereden, waar ze zich omkleedt. Ze wordt naar het ziekenhuis in Palamos gereden. ‘Eigenlijk met het idee dat ik na het onderzoek en een bezoek aan de decotank wel weer naar huis mag.’
Het loopt anders. Ze kan amper meer op haar benen staan, na afhandeling van de papierwinkel bij het loket van de eerste hulp (met behulp van een tolk), komt er een arts die haar gevoel test en naar decovlekken zoekt. Niets zichtbaars en ook geen jeuk. Toch gaat ze de decotank in: 5 uur lang tot 18 meter diepte. (Tabel 6, hyperbare geneeskunde.) Na al die behandelingen is ze inmiddels ervaringsdeskundige: ‘Nadat ik eruit kwam voelde ik me nog veel slechter. Ik kon niets meer. Ik voelde tintelingen in mijn linkerbeen en kon er niet meer op staan. Mijn been was ook hypergevoelig en rechts had ik totaal geen gevoel meer.’
Vier dagen deco
Na de eerste behandeling komt ze slechter de decotank uit, dan dat ze erin ging. De reden van de verslechtering blijft giswerk, maar het is geen fijn nieuws. Ze mag en kan niet naar huis. Vier dagen met decosessies van 5 uur tot 18 meter volgen. Op 100% zuurstof. Lange dagen, wat lezen en kletsen met medepatiënte Maggie is het enige wat ze kan doen. De twee dames steunen elkaar, leed en vreugde wordt gedeeld, soms is het een tranendal, soms lachen ze zich een breuk.
Op maandag verandert het schema: nog 4½ dag in de decotank maar dan 2 keer 2 uur, met een diepte van 14 tot 15 meter. Het zijn zware dagen, fysiek en mentaal. Ze kan niet plassen, dus draagt een katheter. Iedere dag wordt haar bloeddruk gemeten en komt de fysiotherapeut langs voor oefeningen. Ook de neuroloog is een vaste gast. Allerlei testjes, werken haar reflexen nog zoals het moet? ‘Ik had geen kracht in mijn benen, in eerste instantie deden we de fysiooefeningen in bed. Wat wiebelen met mijn tenen, remmen en gas geven met mijn voet, mijn been in de lucht houden.’ Later mag ze uit bed en doet ze oefeningen. Bijvoorbeeld op haar tenen staan en zichzelf uitrekken. ‘Ik mocht mezelf douchen, maar had geen warm of koud gevoel in mijn rechterbeen. Dat was een randverschijnsel. Eerst moest mijn kracht terug, daarna is het gevoel teruggekomen.’
App-groep
Frédèrique wil dolgraag terug naar Nederland maar moet daarvoor eerst 48 uur geen decobehandeling hebben gehad. ‘Het Duik Medisch Centrum in Den Helder adviseerde 48 uur te wachten, de Spaanse arts adviseerde 24 uur. We hebben het Nederlandse advies gevolgd.’ De laatste loodjes zijn mentaal zwaar. Maggie is genezen, het personeel spreekt voornamelijk Spaans en haar gezin en duikvrienden zijn naar huis. Via een speciale app-groep helpen de leden van haar duikvereniging haar door de dag heen. Maar liefst 1000 appjes worden verstuurd. ‘Enorm fijn, het heeft me echt goed gedaan.’ Met de ziekentaxi gaat ze naar het vliegveld in Barcelona, vervolgens met het vliegtuig naar Amsterdam en daar wacht een ziekentaxi haar weer op om haar naar huis te brengen. Vervolgbehandelingen volgen: niet in Den Helder of Antwerpen – de bij duikers bekende decompressiecentra. Een van de duikers van haar vereniging had zich helemaal ingelezen en in de materie verdiept. In Waalwijk en Goes staan ook een decotank, zelfs in Geldrop. ‘Die worden eigenlijk gebruikt voor wondverzorging. Ik was in Geldrop de eerste decopatient, maar er waren wel artsen en verpleegkundigen met ervaring op dat vlak.’
Maandagavond komt ze thuis, dinsdag gaat ze naar de Da Vinci Kliniek in Geldrop voor onderzoek. Twee weken duren de behandelingen nog. Inmiddels heeft ze allerlei vervolgonderzoeken gehad, onder meer door de cardioloog. Ze dook binnen de duiktabellen en haar buddy’s hadden nergens last van. Patent Foramen Ovale (PFO), wordt gedacht, maar bij het onderzoek naar de eventuele links-rechts shunt wordt niets gevonden. Ook de neuroloog vindt niets. ‘Ik heb gewoon pech, zei de arts.’
Beperkingen
Meer dan een jaar na het ongeval geeft Frédèrique aan dat de kracht in haar benen terug is. Ook met de coördinatie gaat het prima. ‘Maar het gevoel in mijn benen is nog herstellende. Mijn benen zijn nog hypergevoelig. En links voelen mijn voet en tenen nog vreemd. Een irritant gevoel, alsof ik op een opgefrommelde sok loop. Ook zijn mijn voeten ontzettend heet. Het warm en koud gevoel is ook nog niet hersteld, maar ik krijg wel een seintje dat er iets gebeurt als ik koud water op mijn been zet.’ Het is soms moeilijk. Dan gaan alle duikers van haar vereniging onder water en kan zij alleen snorkelen. Of als duikleider aan de kant staan. Voordat ze weer mag duiken is een uitgebreide duikkeuring noodzaak. De onderzoeken zijn inmiddels afgerond. ‘Ik ben niet meer onder behandeling. Voor de artsen is het formeel klaar, ze kunnen niets vinden.’ Inmiddels heeft Frédèrique Bierman contact gehad met een duikarts-neuroloog uit Hoofddorp. Hij heeft haar informatie bekeken. ‘Op de vraag of ik ooit nog zou mogen duiken, was zijn eerste antwoord: “Nee, dat raden we meestal af.” Zijn vraag aan mij of ik nog zou willen duiken, leverde natuurlijk een “ja” op. Ik mag nu tot een diepte van tien meter duiken, als ik mijn duiktijd inkort en maximaal een duik per dag maak. Ondanks die beperkingen ben ik al superblij met dit nieuws. Wel moet ik nog goedgekeurd worden.’